Lemniscaat

Filosofie

Beeld- en geluidsfragmenten bij Ger Groot, De geest uit de fles


In het filmpje vertelt Joke Hermsen over Henri Bergson: ‘Tijd als durée is de ware tijdsbeleving. De klok doet de tijd eerder teniet – en toch laten we ons er steeds meer door opjagen.’ Over de kloktijd heeft Herman van Veen een liedje gemaakt: Opzij, opzij, opzij (1979).

Máxima Zorreguieta: ‘Dé Nederlander bestaat niet.’

Tiger Rag in de Parijse club Saint-Germain, 1949, met o.a. Boris Vian (links met trompet) en Juliette Gréco (achter de piano).

Les Tricheurs. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog vestigde het existentialisme niet alleen als filosofie alle aandacht op zich. Er ging een heel levensgevoel mee gepaard dat tot uitdrukking kwam in kleding (zwart was bijna verplicht), literatuur en muziek. In de kelders van het Quartier Latin in Parijs vond de jazzmuziek, die in de jaren twintig al tot Frankrijk was doorgedrongen, haar tweede vaderland. Ze werd kenmerkend voor de eerste golf van ‘jeugdcultuur’ die na de Tweede Wereldoorlog opkwam. In zijn film Les Tricheurs uit 1958 laat Marcel Carné zien hoe deze cultuur inmiddels ook tot de kringen van de burgerij is doorgedrongen

]De altijd in het zwart geklede Juliette Gréco, muze van de existentialistische wereld in het naoorlogse Parijs, zingt Dans la rue des Blancs-Manteaux.

Im Lauf der Zeit. Het vrijheidsideaal van Sartre heeft diepe voren getrokken in de naoorlogse cultuur. Halverwege de jaren zeventig maakte de Duitse cineast Wim Wenders een film waarin zowel de ongebondenheid als de verlorenheid van het existentialistische levensgevoel nog steeds doorwerkt, ook al is het existentialisme dan allang geen ‘mode’ meer. Im Lauf der Zeit vertelt het verhaal van twee mannen die elkaar bij toeval ontmoeten in de grensstreek van het toenmalige West- en Oost-Duitsland. Eén van hen reist met een oude verhuiswagen van bioscoop tot bioscoop om de projectieapparatuur te onderhouden en repareren; de ander is in zijn leven vastgelopen en reist een tijd lang met hen mee. Veel wordt er onderweg niet gezegd. De langste monoloog is misschien die van een man die zij onderweg ontmoeten en die aan hen vertelt hoe zijn vrouw zojuist zelfmoord heeft gepleegd door met haar auto tegen een boom te rijden. Het verhaal lucht misschien op, maar verandert niets aan de verlatenheid.

In een kort dubbelportret van Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir uit 1967 ligt het accent op het politieke engagement dat hen beiden op dat moment voor zich opeist

Authenticiteit is onder invloed van Sartre een van de kernwaarden geworden van de moderne cultuur, zelfs in bedrijfsvoering en leiderschap. Hier is een filmpje van Tatkraft Filosofie, een filosofische praktijk voor levensvragen, persoonlijke ontwikkeling en organisatievraagstukken.

Jacques Brel zingt Les Bourgeois (1962).

The Mamas & The Papas, Twelve-Thirty (1967).