Lemniscaat

Filosofie

HOOFDSTUK 3

Beeld- en geluidsfragmenten bij Ger Groot, De geest uit de fles

Tijdens het afspelen van de fragmenten kunt u ze in een groter frame zien door te klikken op het youtube logo rechtsonder.  

Best Idea Ever! Volgens de overlevering zou Newton zijn idee over de zwaartekracht hebben gekregen toen er een appel op zijn hoofd viel, terwijl hij werkte in de tuin. Dat verhaal is gretig geparodieerd.

L’âge d’or. De Spaanse surrealistische cineast Luis Buñuel maakte in 1930 zijn, in die dagen schokkende, film L’âge d’or. Net als Sade in zijn pornografische verhaal Les cent-vingt journées de Sodome, ou l’École du libertinage (De 120 dagen van Sodom) uit 1758 laat hij vier door misdaad en perversiteit gedreven libertijnen een langdurige orgie organiseren waarvan hij alleen de afloop laat zien. Als eerste komt de verdwaasd kijkende organisator van alle uitspattingen naar buiten. Hij is het evenbeeld van de Jezus Christus van alle katholieke heiligenbeelden.

Les liaisons dangereuses. In een gesprek tussen de beide protagonisten van Les liaisons dangereuses, burggraaf de Valmont en markiezin de Merteuil, komt de verdorvenheid van een té ‘beschaafde’ adel duidelijk naar voren. Deze scène is genomen uit de verfilming van de roman, Dangerous Liaisons, door Stephen Frears uit 1988. In een bloemlezing van scènes rond de perverse Valmont spreekt de markiezin over ‘love and revenge: two of your favorites’.

Così fan tutte, opera van Mozart uit 1790. Affiche van de eerste opvoering.

Psycho. Een mooi voorbeeld van deze psychologisering van de misdaad vormt het slot van de film Psycho van Alfred Hitchcock uit 1960. De psychopaat Norman Bates heeft in zijn hotel een aantal vrouwen vermoord, maar zijn gedachten zijn daarbij bezeten geweest van de stem van zijn dode moeder die hem tot zijn daden dreef. In zijn geest huist dus in werkelijkheid een ander.

Mechanische schrijver. Men kan het in de achttiende eeuw niet nalaten om, na de mechanische nabootsing van dieren, ook menselijke ‘automaten’ te vervaardigen. Vaucanson zelf heeft al een mechanische fluitspeler gebouwd. Nog indrukwekkender is de mechanische schrijver die de Zwitserse uurwerkmaker Pierre Jaquet-Droz rond 1770 heeft vervaardigd.

Kunstmatige dieren en androïden. Hoe ver deze mechanische imitatietechniek inmiddels is voortgeschreven, blijkt uit de kunstmatige dieren en androïden die voor de film worden gemaakt. Ze kunnen zelfs bij het huishouden of de zorg worden ingezet. Wel lijkt het nog lastig om de levensechtheid van de eerste te combineren met de efficiëntie van de tweede soort, maar ook die levensechtheid is volgens Hollywood slechts een kwestie van tijd.


Een duif leert te reageren op input en ontwikkelt zo in de experimenten van Skinner een geconditioneerde reflex.


Het hondenexperiment van Pavlov.


Star Trek. Het idee dat een mens met lichaam en geest kan worden ontleed in een pakket informatie en vervolgens doorgezonden naar een andere locatie, wordt gebruikt in de serie Star Trek: ‘Beam me up, Scotty!’


Frankenstein. ‘It’s alive!’ Het monster van Frankenstein wordt tot leven gebracht in de gelijknamige film van James Whale uit 1931.