Het veer van Istanbul

De pers

‘De schoonheid van het Istanbul dat begint waar de toeristenzone ophoudt, heeft Nicole Segers als geen ander weten vast te leggen.'
- Olaf Tempelman in de Volkskrant  ****

‘In deze verhalen en foto's hoor je de meeuwen en voel je de wind.'
- Wierd Duk in Elsevier

‘Het veer van Istanbul is een journalistieke verademing.' - Frits Baarda in Villamedia

'Het mooie aan het Veer van Istanbul is dat het een aantal misverstanden over Turkije en over grenzen uit de wereld helpt. Bijvoorbeeld die over de angst voor hoofddoekjes.' - Wim Brands in VPRO Boeken

‘In Istanbul is alles veel en veel en veel en veel, dat maakt het bruisend en bijzonder maar doet je soms ook duizelen. De foto's geven op een surrealistische wijze die realiteit aan: dat is wat Istanbul is!'
- Nilgün Yerli cabaretiere tijdens de presentatie van het boek en de tentoonstelling in De Kunsthal in Rotterdam.

‘Een doorleefde documentaire over Istanbul'
-Annemiek Neefjes in De Standaard

Het veer van Istanbul

Filmpje

Wereldomroep interview in de Kunsthal

Het veer van Istanbul

Fragment

Het veer van Istanbul, ontmoetingen langs de Bosporus

Ik draai me om en zie drie giechelende jonge vrouwen, alledrie strak gehoofddoekt, alledrie gehuld in jassen tot over hun enkels. Ze kijken me brutaal en tegelijkertijd nieuwsgierig aan. De dunste en langste van hen stelt zich voor. ‘Kübra', mompelt ze, nu opeens verlegen. Ze heeft een smal gezicht, een spitse neus en onderzoekende lichtbruine ogen.

‘Dit is mijn zus Meryem.' Kübra wijst naar een kleine en wat mollige glimlachende jonge vrouw rechts naast haar. ‘En dat is mijn vriendin Ayşe.' Ayşe slaat haar ogen neer. ‘We willen graag Engels spreken', stelt Kübra en ze begint direct: ‘What do you believe?'
‘Eeehh.' Ik aarzel.
‘Which God, I mean', verklaart ze ongeduldig.
Ik geloof niet, maar aangezien ‘niet geloven' geen optie is in Kübra's laatste vraag en protestant de achtergrond is van mijn familie, hoor ik mezelf ‘protestant' antwoorden.
Kübra knikt, dat kent ze wel, en wijst vragend naar de fotografe, mijn reisgenote.
‘Catholic', mompelt zij.
‘Oh!' kirt ze nu opgewonden en vertaalt het voor de andere twee. ‘Catholic and protestant together. Nice!'
‘And muslim.' Ze wijst met haar vinger op haarzelf, haar zus en haar vriendin.
‘What you think of our headscarf?' Kübra kijkt me met wijd opengesperde ogen verwachtingsvol aan, haar dunne wenkbrauwen nieuwsgierig een beetje omhoog getrokken.
‘Do you think it is right or wrong...?'

Het veer van Istanbul

Interview

Nicole Segers en Irene van der Linde te gast bij Wim Brands

‘Het mooie aan het Veer van Istanbul is dat het een aantal misverstanden over Turkije en over grenzen uit de wereld helpt. Bijvoorbeeld die over de angst voor hoofddoekjes.'
Wim Brands in VPRO Boeken

Nicole Segers: "Het aandeel vrouwen met een hoofddoek neemt af, maar degenen die hem dragen zien het dragen ervan juist als iets emancipatoirs. Kubra, ook een personage in het boek, is een ambitieuze puber met grote dromen. Ze wil journalist worden en daar alles voor doen. En ze draagt een hoofddoek. Voor haar is het iets heel moderns om met die hoofddoek naar de universiteit te kunnen(tot voor kort was dit verboden): het staat voor haar strijd en onafhankelijkheid. Het is dan moeilijk om te zien hoe rechtlijnig en negatief er in Nederland over gedacht wordt. Dat was een extra drijfveer kom het boek te maken."

Het veer van Istanbul

Recensie

Bonte sjaals op dinsdagochtend - de Volkskrant 24 april 2010

Istanbul is een der meest gefotografeerde steden ter wereld. Op het leeuwendeel van die foto's prijken de Aya Sofia en de Blauwe Moskee. De schoonheid van het Istanbul dat begint waar de toeristenzone ophoudt, heeft documentair fotografe Nicole Segers in Het veer van Istanbul als geen ander weten vast te leggen. Segers werk valt in de eerste plaats op door een groot gevoel voor sfeer en kleur. We zien kastanjeverkopers in het witte strijklicht van de late herfst, een geel luchtbed tegen het blauw van de Bosporus in het hart van zomer, waslijnen met rode en gele ballonnen langs hetzelfde strakblauwe water, het zonlicht in een grote rode Turkse vlag, een paar honderd kleine Turkse vlaggetjes in het verlichte raam van een avondwinkel en het indrukwekkende kleurenpalet van een sjaaltjeskraam op dinsdagochtend.

Vier seizoenen lang legde Segers het leven rond de Bosporus vast. De veerponten tussen de Europese en Aziatische oever fungeerden als constante. Ze stuitte op lezende passagiers, slapende passagiers, chagrijnige passagiers, seculier vrouwenhaar en hoofddoeken in de wind - de veerboten tussen Europa en Azië zijn bij uitstek plekken om de mensen te ontmoeten die normaal alleen cijfers zijn in enquêtes hoeveel procent van de Turken nog voorstander is van het EU-lidmaatschap of van hoofddoeken op universiteiten. Het is onmogelijk een jaar in Istanbul te fotograferen zonder op de man te stuiten die 85 jaar geleden de hoofddoek in de ban deed, Mustafa Kemal ‘Atatürk'. In Het veer van Istanbul zien we de Bosporus weerspiegelen in een van zijn vele portretten waarmee de ponten nog steeds zijn behangen. We zien hem ook in kapiteinshutten, in theehuizen en in het gezelschap van een kleine tv en een pornodame in een werkplaats in Tophane.

Segers partner, journaliste Irene van der Linde, verzorgde net als in hun vorige project, Het einde van Europa (2004), het tekstgedeelte. Haar rustige, integere ‘slow journalism' past goed bij Segers' prachtige beelden. Van der Linde ging in Istanbul haar eigen gang en raakte op vertrouwde voet met een reeks Turkse vrouwen met verschillende overtuigingen. We worden deelgenoot van de levens van onder meer de rechtgeaarde kemaliste Melda (fel tegen de hoofddoek), de diep gelovig geworden Kübra (nooit zonder een hoofddoek) en de architectuurstudente Elif (binnenhuis wel, buitenshuis geen hoofddoek), die klem zit tussen de seculiere kunstenaarswereld en de islam waartoe haar vader zich na een reeks tegenslagen bekeerde. Hij geeft zijn gasten 99 Words of Allah cadeau. Van der Linde laat iedereen in zijn waarde en spreekt geen oordeel uit. Wel laat zij zien hoe politiek gespannen en verdeeld de huidige Turkse samenleving is.

De periode waarin zij en Segers in Istanbul verbleven, 2007-2008, was een van de dramatischere uit de recente Turkse geschiedenis. In het voorjaar gonsde het van de geruchten van een op handen zijnde coup van het leger tegen de (gematigd-islamitische) AKP-regering, begin mei braken grootschalige onlusten uit, in juli behaalde de AKP bij de parlementsverkiezingen een monsteroverwinning en in het najaar trachtte het nationalistisch-kemalistische establishment middels het opstoken van anti-Koerdische sentimenten een comeback te forceren.

In de toekomst is nog niemand goed thuis. ‘We hebben het ene continent op onze rechterschouder en het andere op onze linkerschouder, we dragen van beide de last, maar we horen nergens bij', vat Elif de tragiek van het contemporaine Turkije samen. De doorgewinterde veerman Orhan formuleert het op zijn manier: ‘Turkije is de conciërge van Europa. Jullie hebben de appartementen, wij zijn de bewakers.'

Olaf Tempelman
de Volkskrant
Zaterdag 24 april 2010

Download hier de originele recensie met meer foto's uit het boek.