Het Lucifer Effect

Philip Zimbardo

ISBN: 9789047702559 | Uitvoering: Paperback | Prijs: € 24,95
Vertaler(s): Pleun van Vliet & Rein Gerritsen

Hoe gewone mensen zich laten verleiden tot het kwaad

Sadisten en lafaards, ze zitten in ons allemaal.

Het Lucifer Effect gaat over het beruchte gevangenisexperiment van Philip Zimbardo, waaruit blijkt dat mensen als u en ik onder bepaalde omstandigheden tot gruwelijke dingen in staat zijn. In een nagebootste gevangenis kregen ‘normale’ studenten willekeurig de rol van bewaker of van gevangene toebedeeld. Hoewel het de bedoeling was het experiment twee weken lang te laten duren, moest het na zes dagen worden afgebroken omdat de studenten geen onderscheid meer konden maken tussen spel en werkelijkheid. Twee gevangen waren na een zenuwinzinking afgevoerd, een gevangene was in hongerstaking, een lag non-stop te schreeuwen in de isoleercel, de overigen gaven afgestompt en apathisch gehoor aan de bevelen van de bewakers te marcheren, zich op te drukken en seksuele spelletjes te doen.


Zimbardo voelde zich schuldig dat hij niet eerder had ingegrepen en kon decennia lang geen boek over dit onderwerp schrijven. Pas toen hij in 2006 getuigendeskundige was bij het Abu Ghraib-proces voor een Amerikaanse soldaat die beschuldigd werd van martelpraktijken realiseerde hij het belang van zijn onderzoek. Zimbardo wist maar al te goed dat dit geen individuele uitwassen waren maar gewone mensen die zich door de groepsdynamiek lieten verleiden.


Het Lucifer Effect biedt een huiveringwekkend ooggetuigenverslag van de manier waarop mensen slecht gedrag kunnen rechtvaardigen en doorzetten, terwijl ze weten dat ze daarmee anderen leed berokkenen. In dit boek doet Zimbardo van dag tot dag verslag van de gebeurtenissen, waarbij hij de analogie met de gebeurtenissen in Abu Garib laat zien. Ook haalt hij andere wetenschappelijke experimenten aan, waaronder het onderzoek naar de gehoorzaamheid om iemand te elektrocuteren van zijn voormalige klasgenoot Stanley Milgram.

Het Lucifer Effect

Filosofie

‘Hoe kwetsbaar zijn wij, net als Gods favoriete engel Lucifer, voor de verleiding om anderen het ondenkbare aan te doen?’
— Philip Zimbardo

Het Lucifer Effect laat zich lezen als een soort wetenschappelijk onderbouwde versie van Dante’s hel. Via de krochten van het conformisme, de gezagsgetrouwheid, de passiviteit, de zelfrechtvaardiging en de rationalisatie dalen we af naar de deindividualisatie, de morele ontkoppeling en de ontmenselijking’.
 — Olaf Tempelman in de Volkskrant 

‘Dat veel mensen van goede wil dit verkillende, maar erg verhelderende boek over de menselijke natuur onder de kerstboom mogen vinden.’ — De Standaard


‘Het boek is zeer interessant, de thematiek intrigerend, temeer ook omdat ‘zinloos geweld’ actueel is. En het is natuurlijk ongelofelijk belangrijk, dat de opeenvolgende misstanden duidelijk aan de kaak worden gesteld. Dat is Zimbardo wonderwel gelukt en daarom alleen al is het een boek, dat het verdient in brede kring (vakmensen en leken) gelezen te worden.’
— Ruud Daniëls, verslag van een leesclub in Breda, 17 januari 2012

Over de auteur

Philip Zimbardo (New York City, 1933) was als straatschoffie in de Bronx al gefascineerd door alles waartoe een omgeving mensen kan aanzetten. Hij schopte het tot hoogleraar psychologie aan Stanford University en doceerde daarnaast aan de universiteiten van Yale, New York en Columbia. In de zomer van 1971 liet hij aan Stanford een gevangenis nabouwen voor een experiment dat hem zowel wereldberoemd als berucht zou maken.


Tegenwoordig is hij directeur van het Stanford Center on Interdisciplinary Policy, Education and Research on Terrorism.  In 2004 was hij getuige-deskundige voor een Amerikaanse militair die beschuldigd werd van misdaden tegen de menselijkheid in Abu Ghraib.


De website www.prisonexperiment.org geeft een huiveringwekkende beeldregistratie van het experiment.